Yabancı Plakalı Araç Girişinde 185 Gün Şartı ve 730 Gün Süresinin Hesaplanması

Yabancı plakalı bir aracı Türkiye'ye getirirken sıklıkla karşılaşılan 185 gün kuralı, aracın Türkiye sınırlarında kalabileceği zamanı değil, tamamen aracı getiren kişinin yurt dışında yerleşik olup olmadığını belirleyen bir ikamet şartıdır. Aracın Türkiye'de aralıksız kalabileceği azami hak olan 730 günlük geçici ithalat süresi ise kişisel ikamet durumundan bağımsız bir gümrük tahsisidir. Bu iki farklı kriter gümrük idaresi tarafından birlikte değerlendirilir; kişinin 185 gün şartını karşılamaması durumunda, araca 730 günlük süre kesinlikle tanınmaz.

Birbirine Karıştırılan İki Temel Süre ve Anlamları

Sürücüler arasında en yaygın yanılgı, 185 günlük sürenin aracın Türkiye'deki kalış izni zannedilmesidir. Oysa bu kural yalnızca şahsın geriye dönük fiziksel varlığını inceler. Türkiye gümrük bölgesine taşıt getirmek isteyen sürücünün, giriş yapacağı tarihten geriye doğru son 365 gün içinde fiilen en az 185 gün yurt dışında yaşamış olması gerekir.

Bahsedilen 730 gün ise turistik kolaylıklar kapsamında Türkiye'ye sokulan kişisel kullanıma mahsus yabancı plakalı araçlara verilebilecek en uzun süredir. Bu süre araca otomatik olarak bağışlanan bir hak değildir. Giriş yapan kişinin pasaport giriş çıkış kayıtları, oturum izni ve yerleşiklik durumu incelendikten sonra, şartlar eksiksiz sağlanıyorsa gümrük kayıtlarına tescil edilir.

Gün Hesabının Temel Mantığı

Gümrük kapısına vardığınız gün sıfır noktası kabul edilir. Bu tarihten geriye doğru geride kalan bir yıllık takvim günü taranır. Bu bir yıl içerisinde Türkiye sınırları dışında geçirdiğiniz toplam gün sayısının kesintisiz olması gerekmez; parça parça da olsa toplamda 185 günü doldurmanız yeterlidir.

Burada yapılan en büyük hesaplama hatası, aracın yurt dışındaki süresine odaklanmaktır. Gümrük idaresi aracın nerede beklediğine değil, pasaport veya kimlik sahibinin sınır kapılarından fiziki geçiş tarihlerine bakar. Siz yurt dışında 185 günü doldurmadıysanız, aracınız aylardır yabancı bir ülkede garajda beklemiş olsa bile girişinize izin verilmez.

185 Gün Kuralı ile 730 Günlük Geçici İthalat Süresinin Karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, iki kavram arasındaki teknik ayrımları, bağlayıcılığı ve denetim yöntemlerini netleştirmektedir:

Tablodan görüleceği üzere, ilk kriter gümrük kapısından geçiş biletinizdir. İkinci süre ise o kapıdan geçtikten sonra size verilen sürenin üst sınırını gösterir. Her iki veri birbirinin yerine kullanılamaz veya biri diğerinin süresinden mahsup edilemez.

Yola Çıkmadan Önce e-Devlet Üzerinden Yapılacak Kontroller

Sınır kapılarında mağduriyet yaşamamak adına seyahat planlaması aşamasında resmi verilerin doğrulanması şarttır. Kişisel hesaplamalar ile emniyet kayıtları arasında uyuşmazlık çıkması sınırda girişin engellenmesine yol açabilir.

Sürücüler e-Devlet kapısı üzerinden sunulan Yurt Dışında Yerleşiklik Sorgulama hizmetini kullanarak durumlarını bizzat teyit etmelidir. Bu hizmet, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gümrükler Genel Müdürlüğü veri tabanlarını eşzamanlı tarayarak son bir yıl içindeki giriş çıkış hareketlerinizi hesaplar.

e-Devlet Ekranında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Sistemde görünen gün sayısı son 365 günü esas alır; bu nedenle sorgulamayı yapacağınız gün ile fiili sınır geçiş gününüz arasındaki gün farkı hesabı değiştirebilir.
• Çifte vatandaşlığı bulunan veya birden fazla pasaport/kimlik kullanan kişilerin, tüm seyahat belgeleriyle yapılan giriş çıkışları hesaba katması gerekir.
• Sistemde yurt dışı gün sayınız 185 günün altında görünüyorsa gümrük memurunun inisiyatif kullanma yetkisi bulunmamaktadır.
• Sorgulama sonucunda yerleşiklik şartı sağlanmışsa dahi sistem çıktısı tek başına geçiş garantisi vermez; nihai karar sınır kapısındaki fiili pasaport incelemesiyle verilir.

Geçici İthalat Rejiminde Taşıt Sahibinin Yükümlülükleri

Aracın 730 günlük süreyle Türkiye'ye giriş yapması, taşıt üzerinde sınırsız bir tasarruf hakkı sağlamaz. Kişisel kullanıma mahsus yabancı plakalı araçlar geçici ithalat rejimi hükümlerine tabidir. Bu rejim mülkiyet haklarını değil, sadece geçici fiili kullanımı düzenler.

Aracın Türkiye'de bulunduğu süre boyunca dikkat edilmesi gereken başlıca yasal sınırlar şunlardır:

• Aracın mülkiyeti Türkiye içinde üçüncü kişilere devredilemez, araç satılamaz, noter satışı yapılamaz veya kiralanamaz.
• Araç yalnızca hak sahibi ve yurt dışında ikamet eden birinci derece yakınları (eş, anne, baba, çocuk) tarafından kullanılabilir. Türkiye'de yerleşik akrabaların veya üçüncü şahısların aracı kullanması yasaktır.
• Hak sahibi araç Türkiye'deyken yurt dışına çıkmak isterse, aracı gümrük idaresine teslim etmek veya taşıtı kimsenin kullanmayacağını taahhüt ederek gümrük müdürlüğüne bildirimde bulunmak zorundadır.
• Hak sahibinin Türkiye'deki yasal ikamet süresi (vize veya ikamet izni) aracın süresinden daha kısa ise, araca verilecek süre ikamet süresini aşamaz.

Süre Aşımı Halinde Karşılaşılan Yaptırımlar

Araca tanınan geçici ithalat süresinin bitiminde taşıtın yurt dışına çıkarılmamış olması ciddi hukuki sorunlar doğurur. İzin verilen sürenin dolmasına rağmen Türkiye'de kalan araçlar gümrük mevzuatı kapsamında takibe alınır.

Süre ihlali meydana geldiğinde durum basit bir idari gecikme olarak değerlendirilmez; doğrudan Türk gümrük mevzuatı hükümleri devreye girer. Bu kapsamda gümrük idaresi tarafından araç sahibine gümrük mevzuatına dayalı para cezaları tatbik edilir ve taşıtın yurt dışına çıkarılması talep edilir.

Hak sahibinin yurt dışına çıkarken aracı gümrük idaresine bildirmeksizin Türkiye'de bırakması da aynı şekilde gümrük ihlali sayılır. Taşıt gümrük muhafaza ekiplerince bağlanabilir ve işlemler tamamlanana kadar yediemin otoparkına çekilir. İhlalin süresine ve niteliğine göre uygulanacak tüm idari yaptırımlar ve gümrük masrafları gümrük idaresi tarafından tahakkuk ettirilir.