PVSK ve CMK Işığında: Polis Aracımı İzin Olmadan Arayabilir mi?

Sürücülerin en çok tartıştığı konulardan biri, polis çevirmesinde "Bagajı aç" denildiğinde ne yapılması gerektiğidir. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK) bu konuda net çizgiler çizer. 2026 yılında bir vatandaş olarak haklarınızı ve sınırlarınızı bilmek, sizi hem mağduriyetten korur hem de gereksiz gerginlikleri önler.

1. Kaba Arama ve Gözle Kontrol Yetkisi

Polis, herhangi bir makul şüphe durumunda veya genel güvenlik kontrolünde:

• Aracın dışarıdan görünen kısımlarını (camdan içeri bakarak) kontrol edebilir.

• Sürücüyü ve yolcuları araçtan indirip "Kaba Üst Araması" (sıvazlayarak silah/bıçak kontrolü) yapabilir.

• Bunun için hakim kararına gerek yoktur, PVSK polise bu yetkiyi verir.

2. Görünmeyen Kısımların (Bagaj/Torpido) Aranması

Aracın bagajı, torpido gözü veya kapalı çantaların aranması, "Özel Hayatın Gizliliği" kapsamına girer.

• Kural: Kolluk kuvveti, usulüne uygun verilmiş bir "Adli Arama Kararı" (Hakimden) veya "Yazılı Emir" (C. Savcısı veya Mülki Amir'den) olmadan aracın kapalı bölümlerini arayamaz.

• İstisna (Önleme Araması): Valilik veya Kaymakamlık tarafından belirli bir bölge ve saat aralığı için verilmiş genel bir "Önleme Araması Kararı" varsa (Genellikle çevirme noktalarında bu karar dosyada hazırdır), polis bu karara dayanarak bagajı arayabilir.

3. "Arama Kararını Görebilir miyim?" Demek Suç mu?

Hayır, suç değildir. Vatandaşın, kendisine uygulanan işlemin yasal dayanağını sorma hakkı vardır.

• Polise nazikçe "Arama kararınız var mı memur bey?" diye sorabilirsiniz.

• Eğer polis, "Karar yok ama şüpheleniyorum, açmak zorundasın" derse ve zorla arama yaparsa; bu aramada elde edilen deliller (suç unsuru bulunsa bile) mahkemede "Hukuka Aykırı Delil" sayılarak geçersiz kabul edilebilir (Yargıtay içtihatları mevcuttur).

4. Direnmek Yerine Tutanak

Eğer polis, karar olmamasına rağmen arama yapmakta ısrar ediyorsa:

• Fiziksel olarak engellemeye çalışmayın (Mukavemet suçunu oluşturur).

• Aramaya izin verin ancak sonrasında "Arama Tutanağı" düzenlenmesini isteyin ve tutanağa "Rızam hilafına, karar gösterilmeden aranmıştır" şerhini düşün. Bu, hukuki süreçte elinizi güçlendirir.

Rutin bir çevirme noktasındaysanız (Uygulama Noktası), genellikle orada hazır bir "Arama Kararı" mevcuttur, bu yüzden bagajı açmak en pratik yoldur. Ancak keyfi durdurmalarda yasal prosedürü (karar/yazılı emir) talep etmek anayasal hakkınızdır.